Eetexpert

Kenniscentrum voor
eet- en gewichtsproblemen

Professionals login

Wachtwoord vergeten? Nu registreren?

Tips voor de omgeving: gezin

COMMUNICEREN ROND ETEN EN GEWICHT MET JE KIND

Hoe kan je omgaan met gewichtsgerelateerde issues van kinderen en jongeren? We geven tips voor ouders op basis van de nieuwste wetenschappelijke inzichten.

Je vindt het materiaal ook op onze Facebookpagina, zo is delen extra gemakkelijk! 

Je kan dit materiaal verspreiden naar (andere) ouders die zoeken naar de juiste gezondheidsboodschappen naar hun kinderen toe. De tekst kan je in zijn geheel versturen, dan heb je de hele boodschap met alle nuances mee. Als je graag slechts een deel uit de tekst gebruikt, laat ons dan even weten hoe je dit wil doen en vermeldt Eetexpert als referentie. We ondersteunen je graag in een correcte verwerking van het materiaal. 

Heb je vragen bij dit materiaal of maak je je zorgen om iemand in jouw omgeving? Mail ons op s237426679e1430215578c1106028812r1999121163e744087161t397515624a834947570r1304585961i2110933261a94159407a1266181856t1686388334@1104167603e1723433677e1793033244t2115236191e3245542x1403517675p1316284046e1700806543r1601776313t433560186.830452042b267581023e1236225079

  • Ondersteuningsmateriaal Oktober: Motivering  

   

  

EERSTELIJNSDOSSIER VOOR OUDERS

Lees hier het eerstelijnsdossier voor ouders. Meer info op www.klasse.be

  • eerstelijnsdossier voor ouders:


PRAKTISCHE TIPS VOOR OUDERS ROND VOEDING EN ETEN

Lees hier enkele praktische tips voor ouders:


Aanbevelingen rond aantal eetmomenten:

  • Kinderen tussen 1 en 6 jaar groeien snel en zijn heel actief. Geef een kind gezonde, aantrekkelijke maaltijden en tussendoortjes.
  • Het ontbijt is en blijft een zeer belangrijke maaltijd: jong geleerd is oud gedaan.
  • De meeste kinderen kunnen alleen kleine porties aan. Spreid de voeding over 3 hoofdmaaltijden en maximaal 3 tussendoortjes.
  • Zorg er wel voor dat je niet vervalt in een patroon waarin een kind de hele dag door eet en drinkt. Ouders laten zich hier soms toe verleiden wanneer hun kind bij de maaltijden niet of slecht eet.
  • Heeft een kind altijd iets te drinken of te eten, dan houdt dat enkele gevaren in:
    • Hoe groter het aantal eetmomenten is, des te groter is de kans op tandbederf.
    • Leeft een kind op tussendoortjes, dan raakt zijn voedingsevenwicht uit balans.
    • Energierijke tussendoortjes bederven zijn eetlust. Zo heeft een kind bij de volgende hoofdmaaltijd geen honger meer.
    • Hou het aantal en de hoeveelheid tussendoortjes goed in de gaten. Het gevaar bestaat namelijk dat een kind elke gemoedstoestand gaat koppelen aan een bepaalde smaak: bv. troosten aan zoet, tv-kijken aan chips, enz.. 

Tips voor moeilijke eters:

  • Zorg voor voldoende buitenlucht vooraleer aan tafel te gaan. Na een spelletje buiten of een wandeling zal het eten meestal veel lekkerder smaken.
  • Waarschuw het kind op tijd dat het aan tafel moet komen zodat het rustig zijn spel kan afmaken.
  • Zorg voor een niet te warme of te koude temperatuur binnenshuis, omdat beide extremen vaak de eetlust negatief beïnvloeden.
  • Verwacht geen grote trek wanneer het kind erg moe of erg onrustig is.
  • Een maaltijd moet aan tafel genomen worden (niet voor de televisie, niet rechtstaand), in een rustige omgeving, liefst met het ganse gezin en op vaste tijdstippen. Het kind niet al spelend laten eten of er met een lepel achterlopen.
  • Probeer van elke maaltijd een feest te maken (familieruzies moeten niet aan tafel uitgevochten worden).
  • Laat het kind meehelpen met het dekken van de tafel; een fleurig tafelkleed of onderleggers kunnen helpen.
  • Laat het kind eens mee beslissen over wat er de volgende dag gegeten wordt.
  • Pas de voeding, de hoeveelheid en de consistentie aan aan de leeftijd van het kind (een peuter/kleuter is geen kleine volwassene).
  • Schep niet te veel op het bord; grote borden met weinig op zijn meestal aantrekkelijker dan volle kleine borden.


Tips voor kinderen die te weinig eten:

  • Beter zes kleine maaltijden dan drie grote, maar om het uur eten aanbieden mag ook niet (zorg voor een gezond tien- en vieruurtje).
  • Varieer zoveel mogelijk de voeding.
  • Men kan de calorieën in de voeding opdrijven door voldoende vetstoffen te gebruiken (kinderen tot de leeftijd van 5 jaar hebben sowieso al voldoende vetten in hun voeding nodig).
  • Gebruik volle melk en vollemelkproducten (opgepast voor koemelkallergie).
  • Smeer de boterham voldoende met boter of margarine (geen minarine).
  • Voeg aan de warme maaltijden een extra klontje boter of margarine toe.
  • Bak de aardappelen af en toe en geef ook meer puree (met volle melk en boter).
  • Voeg een scheutje room toe aan soep, sauzen,….
  • Voeg een de soep vleesballetjes, gebakken broodkorstjes of gemalen kaas toe.
  • Dien de soep liefst een tijdje voor de maaltijd op of geef ze na de maaltijd als drank.
  • Men kan ook suiker gebruiken om de energie op te drijven. Wil men echter geen gewenning aan de zoete smaak, dan kan men gebruikmaken van voedingssuikers zoals te koop in de apotheek. Ze geven evenveel calorieën, maar geven slechts de helft van de zoetkracht.
  • Laat je kind geen uren aan tafel zitten, dit helpt ook niet. Hierdoor krijg je geen plezierige associatie met tafelen. Voor kleine en beweeglijke kinderen is drie kwartier aan tafel zitten voldoende.


Tips voor kinderen die teveel eten:

  • Zeg nooit iets over het te dik zijn van je kind in de negatieve betekenis. Kinderen voelen deze opmerkingen aan alsof ze niet goed of niet geliefd zijn.
  • Oefen niet te veel controle uit op het eetgedrag van het kind. Dit leidt tot stiekem eten en snoepen.
  • Zorg voor een evenwichtige voeding (de voedingsdriehoek kan hierbij helpen)
  • Geef het goede voorbeeld: eet met kleine hapjes en kauw langzaam.
  • Schep niet te veel ineens op het bord, het kind kan dan nog bijvragen.
  • Gebruik halfvolle melk en halfvollemelkproducten (opgepast voor koemelkallergie).
  • Men kan de calorieën in de voeding beperken door niet te veel vetstoffen en suikers te gebruiken.
  • Leg je kind geen streng dieet op, zo mist het voedingsstoffen die belangrijk zijn voor de ontwikkeling. Bovendien gaat het kind honger krijgen, waardoor het de neiging kan hebben stiekem of tussendoor te eten of te snoepen.
  • Veel bewegen of sporten is aan te bevelen (bijvoorbeeld samen fietsen, zwemmen,…).


Algemene praktische eettips:

  • Het goede voorbeeld doet wonderen. Dit geldt voor tafelmanieren en voor eetgewoonten.
  • De tv eet niet mee. Ook spelen of tekenen hoort niet tijdens de maaltijd. Praten moet uiteraard wel kunnen, de eetmomenten zijn een ideaal gezellig gezinsmoment.
  • Een tafel om van te smullen. Laat kinderen op hun eigen, originele manier de tafel dekken. Kies eetgerei dat is aangepast aan hun motoriek.
  • Klokvaste maaltijden. Een kind heeft nood aan regelmaat, ook met betrekking tot eten.
  • Roep de kinderen aan tafel wanneer het eten bijna klaar is, zo kunnen ze hun spel of activiteit afronden.
  • Neem rustig de tijd, maar tafel niet te lang. Verwacht niet dat kinderen zoals volwassenen rustig kunnen natafelen. Maak duidelijke afspraken.
  • Begin met een beetje. Een te vol bord is vaak niet aantrekkelijk voor kinderen met weinig eetlust. Vraagt je kind bij, reageer dan positief in plaats van negatief bij het niet leegeten van het (te vol) bord.
  • Een nieuwe smaak is niet meteen raak. Blijf nieuwe smaken aanbieden, eventueel in combinatie met geliefde smaken.
  • Voor een keer is belonen fout. Een beloning voor een leeg bord of een straf voor een vol bord aan het einde van de maaltijd, maakt van eten een machtsmiddel. Schenk niet te veel aandacht aan een niet leeggegeten bord en geef geen tussendoortje kort nadien.
  • Het bord moet niet altijd leeg. Ouders beslissen wat er gegeten wordt en wanneer, het kind geeft aan hoeveel. Bij systematische overstimulatie kan het kind de zelfregulatie verliezen.


(Bron: Eetexpert.be (2008). Zorg voor kinderen met eet- en gewichtsproblemen: Draaiboek vroegdetectie CLB. Brussel: Vlaamse Gemeenschap, Ministerie van Welzijn)


HOE OUDERS DE ONTWIKKELING VAN EETSTOORNISSEN KUNNEN VOORKOMEN

Zijn aspecten in de gezinsomgeving gerelateerd aan het begin van eetstoornissen? Om deze vraag te beantwoorden hebben Amerikaanse onderzoekers een aantal mensen geïnterviewd die zelf in behandeling waren voor een eetstoornis. Gevraagd werd naar hun ervaringen in het gezin voorafgaand aan het begin van hun eetstoornis. Uit de interviews kwamen acht thema’s naar voren, die werden geformuleerd als aanbevelingen voor ouders om de aanvang van een eetstoornis bij hun kinderen te voorkomen.

  • Uit de interviews kwam een algemene nood aan steun in de vorm van liefde en aandacht, vooral in moeilijke overgangsperiodes, naar voor. Groot was ook de behoefte aan hulp bij het ontwikkelen van strategieën om zichzelf graag te zien en te steunen wanneer ouders afwezig zijn. Deelnemers uitten een gebrek aan tijd gespendeerd met het hele gezin en een gebrek aan open communicatie binnen het gezin. Er werd benadrukt dat kinderen een sterke nood hebben aan onvoorwaardelijke liefde. Ten slotte verwachten kinderen van hun ouders aanmoediging en ondersteuning in het vinden van hun plaats, hun identiteit en hun eigen interesses en activiteiten.
  • Deelnemers gaven aan dat gesprekken over en focus op gewicht en lichaam binnen het gezin een negatieve impact op hen hadden. Zo wensten ze dat gesprekken van ouders over eigen gewicht en uiterlijk en over dat van hun kind en anderen zoveel mogelijk vermeden zouden worden. Ook werden plagerijen over lichaam en gewicht binnen het gezin als erg negatief ervaren en zouden deze zoveel mogelijk ingeperkt moeten worden.
  • De onderzoekers raden aan zoveel mogelijk een steunende thuisomgeving te creëren wat betreft eten. Zo zou men gezonde voedingsmogelijkheden voor de kinderen moeten voorzien en de regels in verband met eten tot een minimum moeten beperken. Bovendien zou praten over voedsel en eten in een negatieve context vermeden moeten worden en zou de maaltijd tot een aangename gezinservaring moeten uitgroeien.
  • Als ouders zelf gezonde eetgewoonten en gezonde patronen wat betreft fysieke activiteit zouden hebben, zoud dit voor de deelnemers gemakkelijker geweest zijn om deze gezonde gewoonten zelf verder te zetten.
  • De nood aan steun om een gevoel van zelfwaarde op te bouwen dat verder gaat dan enkel uiterlijk voorkomen, bleek groot. Deelnemers verlangden van hun ouders complimentjes over positieve, niet-fysieke trekken.
  • Door een aantal deelnemers werd gesuggereerd dat ouders hun kinderen zouden moeten aanmoedigen om zich op een gepaste manier te uiten en te praten over gevoelens binnen het gezin. Ook was er nood aan steun om geschikte copingmechanismen te ontwikkelen om met moeilijke gevoelens om te gaan.
  • Kennis over eetstoornissen en aandacht voor de tekens en symptomen ervan werd als belangrijk ervaren in de preventie van eetstoornissen. Op die manier zou vermeden kunnen worden dat er in het gezin al te veel over gewicht en uiterlijk gepraat wordt. Ouders met meer kennis over vroege tekens van een eetstoornis zouden sneller hulp zoeken voor hun kind.
  • Een kleine groep deelnemers haalde aan dat ouders steun zouden moeten zoeken om te leren om te gaan met eigen problemen en moeilijkheden. Op die manier zouden ze beter in staat zijn om hun kinderen de liefde en zorg te bieden die ze nodig hebben.

Belangrijk blijft evenwel dat het gezin niet als ‘schuldige’ met de vinger gewezen wordt. Naast invloeden binnen het gezin spelen immers andere factoren een rol zoals een sociale omgeving die overmatig belang hecht aan lichaamsgewicht en uiterlijk vorkomen.

Bron: Loth, K. A., Neumark-Sztainer, D. & Croll, J. K. (2009). Informing family approaches to eating disorder prevention: perspectives of those who have been there. International Journal of Eating Disorders, 42: 146-152.

Bovenstaande tekst is verschenen in onze Nieuwsbrief, nummer 10, januari 2010.


PRAKTISCHE GIDS VOOR OUDERS VAN KINDEREN MET OVERGEWICHT

De European Association for the Study of Obesity ontwikkelde in 2011 een gids voor ouders met tips voor de ondersteuning van hun kind met overgewicht. Je vindt de gids hier:  http://www.easo.org/images/FINAL_EASO_COTF_Parental_Guide.pdf

HANDLEIDING "WAT ALS MIJN KIND EEN EETSTOORNIS HEEFT?"

Buro Puur heeft een handleiding geschreven voor ouders met handige tips over hoe te handelen als ouder, informatie over wat belangrijk is bij het kiezen van een hulpverlener, verwijzingen naar handige sites en nog veel meer. Deze handleiding is gratis te downloaden op hun website:
http://www.buropuur.nl/bent-u-ouder-of-partner/handleiding-ouders.html


ENKELE ALGEMENE TIPS BIJ DE OMGANG MET HET EETPROBLEEM VAN JE DOCHTER OF PARTNER

Vaak constateren ouders/partner/vrienden het eerst het eetprobleem
Bij het begin van anorexia nervosa of boulimia nervosa is de neiging om het probleem te ontkennen of te minimaliseren erg groot. Er is geen probleem: Iemand uit je omgeving wil een aantal kilo's afslanken, hoewel haar gewicht prima is. Maar, het gaat wel over, denk je. Ondertussen krijgt ze veel positieve reacties : 'Je ziet er goed uit'. Slank zijn is immers in de mode. Maar naarmate het probleem toeneemt wordt het voor de buitenwereld duidelijk dat er sprake is van veel méér dan onschuldig lijnen. Dan wordt het ontkennen moeilijker. De verwarring en de onzekerheid nemen toe. De eetstoornis die aanvankelijk meer zekerheid in haar leven bracht, begint een bron van onzekerheid te worden. De ernst van de eetstoornis neemt toe: vaak vullen alleen maar gedachten over eten/niet eten haar gedachtenwereld. Sociale activiteiten worden afgebouwd. In de regel valt het probleem het eerst op voor de omgeving. Slechts in tweede instantie ziet de persoon in kwestie haar gestoord eetgedrag. Meestal is een lange periode van motivering nodig vooraleer zij hulp toelaat. Over het algemeen is ze ervan overtuigd er gemakkelijk alleen bovenop te komen.


Zoeken van hulp
Als u ontdekt dat uw dochter/partner een eetstoornis heeft, ga er dan niet te licht over. Het kan immers gaan over een ernstige aandoening met ingrijpende gevolgen.

  • Spreek er over met uw arts. Uw arts is degene die het beste de medische ernst en risico’s van het ondergewicht bij anorexia nervosa of het braken bij boulimia nervosa kan inschatten. Een bloedonderzoek bij de huisarts kan aanwijzingen geven over de 'haast' die moet genomen worden.Vraag uw arts of er sprake is van levensgevaar. Bij levensbedreigende situaties zal uiteraard spoed vereist zijn. Zoek naar een therapeut. Hulp van een diëtiste alleen zal het probleem niet oplossen. Er wordt immers enkel iets gedaan aan het symptoom op zich, niet aan de onderliggende oorzaken.
  • Zoek een therapeut (lic. in de psychologie of dr. psychiater) die gespecialiseerd is in de behandeling van eetstoornissen. Vraag de therapeut hoe de behandeling er uitziet. Blijf kritisch ten aanzien van personen die beweren 'het wondermiddel' voor eetstoornissen te bezitten. Neem tijd om kennis te maken met de therapeut. Vraag een vrijblijvend kennismakingsgesprek (of een korte reeks van therapiegesprekken). Al zal dit in de regel niet kosteloos zijn, het is belangrijk dat uw kind/partner door een deskundige therapeut kan behandeld worden en met de therapeut een respectvolle vertrouwensrelatie kan opbouwen.

Een gesprek aanknopen
De omgang met personen met een eetstoornis is vaak erg moeilijk. Hun denkpatroon wordt vaak zo beheerst door de gedachte aan (niet-) eten, hun lichaamsgewicht en lichaamsvormen, dat het de communicatie erg bemoeilijkt. Vaak zijn ze daarenboven zo bedreven in het verbergen van hun eetstoornis, of in het minimaliseren van de gevolgen, dat een open gesprek erg moeilijk blijkt.

Maak de problemen bespreekbaar. Spreek uw kind/partner aan op een ogenblik dat u beiden genoeg tijd hebt. Zorg dat de omgeving voor haar veilig is (zonder mogelijke komst van kinderen, ouders of vrienden). Probeer een luisterend oor te zijn, toon respect, ook al begrijpt u uw kind/partner niet (meer). Maak de problematiek bespreekbaar vanuit uw bezorgdheid. Vertel wat u gezien hebt en waarover u zich zorgen maakt, niet wat u vermoedt. Gebruik altijd ‘ik’ boodschappen in de conversatie. Druk je gevoelens en bezorgdheid uit op een niet beschuldigende manier. Luister goed naar haar reactie. U zal misschien geneigd zijn er tegen in te gaan. Doe dat niet... Stel u in de plaats daarvan open voor vragen en luister aandachtig. In discussie treden over het feit of uw kind/partner al dan niet een eetstoornis heeft, heeft geen zin. Het is eigen aan het ziektebeeld dit te ontkennen. Houd rekening met een geprikkelde reactie van uw partner. Doe dit begrijpend en zo duidelijk mogelijk. Maar, geloof uw dochter/partner niet te vlug als ze probeert de ernst van de problematiek te minimaliseren, of zegt dat het zich wel zal oplossen. Dit is juist eigen aan haar eetprobleem. Sommigen hebben zo'n schrik van eten dat het zoeken naar hulp grote angsten oproept, en ze daardoor erg weigerachtig staan ten opzichte van hulp. Vaak slepen problemen jarenlang aan, wat de behandeling bemoeilijkt en de kans op volledig herstel verkleint. Herhaal datgene wat u weet, wat u gehoord hebt als antwoord en wat uw grootste bezorgdheden zijn. Hou het bij het hier en nu. Zeg haar dat uw grootste bezorgdheid is dat ze geholpen wordt door hulp van buitenaf. Overloop samen de mogelijkheden die er zijn om na te gaan of er al dan niet een probleem is (huisarts, gespecialiseerde psychiater, psycholoog). Houdt er rekening mee dat één gesprek niet genoeg is om uw dochter/partner te overhalen om hulp te zoeken. Blijf geduldig en ondersteunend. Zoek samen naar een therapeut, die u beiden ligt. Sta zelf ook open voor advies vanuit deze hoek!

Al lijkt het moeilijk, vermijdt het praten over eten (zeker tijdens de maaltijden). Het onderwerp is immers zo beladen dat de neiging ontstaat om uw kind/partner de eetstoornis te 'verwijten'. Ook voor haar is het een probleem waarvoor ze de kracht mist om er alleen bovenop te komen.

Bedenk dat gestoord eten een manier is om met pijnlijke gevoelens en ervaringen om te gaan. Zoek mee naar andere manieren om met deze pijn om te gaan. Wees open en eerlijk en vraag van je dochter/partner om dat ook te zijn. Probeer niet te achterhalen wat ze wil, laat ze dat zelf aangeven. Heb aandacht voor de hele persoon en reduceer hem/haar niet tot een eetstoornis.

Behandeling
Accepteer dat genezen van een eetstoornis veel tijd kost, help je kind/partner om het nodige geduld op te brengen voor dat langdurige proces. Oefen geen controle uit, je bent beperkt in hetgeen je kan doen om te helpen. Bekijk samen wat je wel kan doen en wat niet. Zorg goed voor jezelf. Bewaar de nodige afstand van je partner/kind, zoek steun voor jezelf.


ANOREXIA NERVOSA: GIDS VOOR PATIËNTEN EN MANTELZORGERS

De Nederlandse Stichting Anorexia en Boulimia Nervosa publiceerde een bewerkte vertaling van de Australian Treatment Guide for Consumers and Carers. Downloaden via website van SABN: www.sabn.nl/infotheek/publicaties.php


VERENIGING AN-BN

De vereniging Anorexia en Boulimia Nervosa is er voor patiënten en hun familieleden. Op hun website vind je veel informatie en tips. Zo kan je er bijvoorbeeld de brochure downloaden 'Samen de goede weg vinden' voor mantelzorgers van mensen met een eetstoornis. Deze brochure biedt praktische informatie voor mensen die zorgen voor een eetstoornispatiënt in hun directe omgeving. Er zijn ook ervaringen in opgenomen van eetstoornispatiënten en hun naasten. Zeker de moeite waard om dus eens een bezoekje te nemen op hun website www.anbn.be


PROUD 2B PARENTS

Interessante website voor ouders en omstaanders van mensen met een eetprobleem. Informatie over eetproblemen, zelfbeeld, voeding en media-educatie, speciaal voor ouders: www.proud2bparents.nl

 

ZELFHULPBOEK VOOR OUDERS

Annemarie Klee, moeder van een meisje met anorexia nervosa, schreef een boek met concrete antwoorden op vragen van ouders. Het boek heet "Eetstoornissen voor gevorderden". Hou er wel rekening mee dat het boek geschreven is vanuit een Nederlandse context.

Share: